1968 Derby İşgali İşçi Sınıfına Yol Göstermeye Devam Ediyor

Anasayfa Manşet 1968 Derby İşgali İşçi Sınıfına Yol Göstermeye Devam Ediyor
1968 Derby İşgali İşçi Sınıfına Yol Göstermeye Devam Ediyor

1960’lı yılların ikinci yarısıyla birlikte dünya genelinde milyonlar emperyalist saldırganlığa ve kapitalist sömürü düzenine karşı en militan yöntemlerle ayağa kalkıyor, hakları için mücadele ediyorlardı. Özellikle 1968 Mayıs’ında Fransa’da öğrenci hareketi olarak başlayan ve işçi sınıfının da mücadeleye girmesiyle birlikte ülke çapına yayılan mücadeleler kısa zamanda dünyanın farklı coğrafyalarına da sıçrayarak büyük bir isyan dalgasının doğmasına yol açtı. 60’lı yılların mücadele rüzgarının sardığı Türkiye’de de 1968 yılının Haziran ayında çeşitli üniversitelerde öğrenciler üniversite reformu talebiyle boykot ve işgaller düzenliyor, hareketin etkisi Türkiye işçi sınıfı üzerinde de kendisini gösteriyordu. 4 Temmuz 1968’de, İstanbul Kazlıçeşme’de bulunan ve en büyük lastik fabrikalarından biri olan Derby Lastik Fabrikası işçilerinin işgal eylemi de bu mücadele dalgasının önemli bir parçası olarak Türkiye işçi sınıfının tarihinde yerini aldı.

Türkiye’nin İlk Fabrika İşgali

Derby fabrikası işçileri, Türk-İş’ten ayrılarak DİSK’i kuran mücadeleci sendikalardan biri olan Lastik-İş sendikasında örgütlüydü. Türkiye işçi sınıfı mücadelelerinin gelişim seyriyle paralel şekilde Lastik-İş sendikası da mücadelesini yükseltiyordu. Bu durumdan rahatsız olan patron Lastik-İş’in gücünü kırmak için, sermayenin güdümündeki Türk-İş’le birlikte harekete geçerek Kauçuk-İş sendikasını kurdurdu. İşçilere Lastik-İş’ten istifa edip Kauçuk-İş’e üye olmaları yönünde baskı uyguladı, işçilerden habersiz kimlik bilgilerini kullanarak Kauçuk-İş’e üyeler yaptı. Bu şekilde Kauçuk-İş sendikası hile ile yetkiyi aldı ve açılan yetki davası sonucunda Yargıtay da Kauçuk-İş’i yetkili sendika saydı. Ancak işçiler son sözlerini henüz söylememişti.

4 Temmuz 1968’de, Kauçuk-İş ile işverenin toplu iş sözleşmesi yapmak için masaya oturdukları gün, Derby fabrikasının mücadeleci işçileri sendika seçme hakkı için referandum talebi ile fabrikayı işgal ettiler. Polis ablukasına rağmen işgali tam 6 gün boyunca sürdürdüler. İşçilerin kararlı mücadelesi karşısında patron referanduma razı olmak zorunda kaldı. Referanduma katılan 950 işçiden 920’si Lastik-İş yönünde oy kullandı. Sonuçta sarı sendika ve patronun planlı saldırısı boşa düştü ve Lastik-İş sendikası fabrikadaki yetkisini geri aldı.

Türkiye işçi sınıfı tarihindeki ilk fabrika işgali olan Derby fabrikası işgali, yalnızca o dönemin değil bugünün işçi sınıfı mücadelelerine de ışık tutan bir deneyim olarak karşımızda duruyor. Öyle ki Derby işçilerinin bu eylemi sendika seçme özgürlüğünü işçilere kazandırırken fabrika işgallerinin de işçilerin bilincinde meşru bir zemine oturmasını sağladı. Nitekim bu tarihten sonra işyerlerindeki saldırılara ve hak gasplarına karşı işçiler sıklıkla işgal yöntemine başvurdular. Bugün de sermayenin işçi sınıfının haklarına saldırdığı anlarda Derby işçilerinin kararlı ve haklı mücadeleleri hatırlanmalı, işçi sınıfının örgütlülüğünün karşısında hiçbir gücün duramayacağı bilinmeli, yeni Derby’ler yaratmak için mücadele edilmelidir.

Yanıtla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.