31 Ocak 1966: Bu İş Yerinde Grev Var!

31 Ocak 1966: Bu İş Yerinde Grev Var!

31 Ocak 1966’da İstanbul’da, Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası’nda çalışan işçiler Kristal-İş sendikası öncülüğünde greve çıktı. İşçilerin Kristal-İş’ten önce örgütlü oldukları Cam-İş sendikası, 1963’te işçilerin haklarını gözetmeyen üç yıllık bir toplu sözleşme imzalamış, 1966’ya gelindiğinde ise buna bir tepki olarak işçiler Kristal-İş’te örgütlenmişti. Kristal-İş yeni bir toplu sözleşme yapılmasını talep etti. Fakat sendikayı muhatap almayan patronun, halihazırda bir toplu sözleşmenin var olduğunu öne sürmesi üzerine yaklaşık 2 bin 500 cam işçisi üretimi durdurdu.

Paşabahçe İşçileri Haklarını Söke Söke Aldı

Grev süresince başka iş yerlerindeki işçiler, fabrikanın bulunduğu bölgedeki esnaf ve bölge halkı direnişe destek vererek tam bir dayanışma örneği sergiledi. Sınıf mücadeleci sendikalar ve birçok kitle örgütü de Paşabahçe işçilerine omuz verdi. İşçiler sadece grev yapmakla kalmadı, aynı zamanda Paşabahçe iskelesinde binlerin katılımıyla coşku dolu bir miting düzenlediler, yürüyüşler gerçekleştirdiler.

İşçiler sürecin devamında Kristal-İş’in toplu sözleşme yetkisi verdiği Türk-İş’in patronla uzlaşmasına karşı da direnerek grevlerini sürdürdüler. İlk başta grevi destekleyen Türk-İş sonrasında gerici bir rol oynadı. Hatta işi, Kristal-İş’e destek veren Petrol-İş, Maden-İş, Lastik-İş gibi kendi bünyesindeki sendikaları geçici olarak ihraç etmeye kadar vardırdı. Diğer yandan Demirel hükümeti de 19 Nisan’da grevi yasakladı. Süreç, Yüksek Uzlaştırma Kurulu’nun 18 Mayıs’taki kararıyla sona erdi, işçilerin taleplerini büyük ölçüde karşılayan bir toplu sözleşme imzalandı ve Kristal-İş sendikası patron tarafından tanındı.

Paşabahçe Grevi Büyük Kazanımlara Vesile Oldu

Tam 56 yıl önce Paşabahçe işçilerinin büyük bir kararlılıkla verdiği mücadele, Türkiye işçi sınıfı için çok büyük kazanımlar sağlamış oldu. Çünkü Paşabahçe Grevi ile sadece işçilerin çıkarına bir toplu sözleşme imzalanmadı; aynı zamanda sınıf mücadeleci sendikalara duyulan ihtiyaç da perçinlendi. Sınıf mücadelelerinin yükseldiği, Türkiye işçi sınıfının sahneye çıktığı bir dönemde; mücadeleleri işçilerin çıkarına sırtlanabilecek sendikaların oluşmasının önü açıldı. Çoğunluğu Türk-İş’ten kopan sendikalar, Paşabahçe Grevi’nin hızlandırdığı bu ihtiyacın bir ürünü olarak 13 Şubat 1967’de DİSK’i kurdu.

Paşabahçe Grevi, hem işçilerin hakları için üretimden gelen güçlerini kullanarak verdiği onurlu mücadelenin hem de işçi sınıfının öz örgütleri olan sendikaların içeriğini nasıl devrimci yönden belirleyebileceklerinin tarihimizdeki en güzel örneklerinden biri olmuştur. Bu anlamlarıyla Paşabahçe, şimdi de işçi sınıfının yoluna ışık tutmaya devam ediyor.